ورود به بحث تکنیک سوال پرسیدن بدون آگاهی از استراتژیِ پرسش سوال، سود چندانی نخواهد داشت؛ لذا در این مقاله ابتدا استراتژی انتخاب سوال و سپس بخشی از تکنیک سوال پرسیدن را بررسی میکنیم. با مجموعه آموزشی بسازیم همراه باشید.
علت سوال پرسیدنِ خود را دقیقاً مشخص کنید
در حقیقت، اولین تکنیک سوال پرسیدن، مشخص کردن هدف سوالی است که میپرسیم، محدودهی علت سوالها بسیار بیشتر ازآنچه است که در نگاه اول به نظر میرسد.
باید توجه داشته باشید که هدف از سوالی که میپرسید کدامیک از موارد زیر است:
- سوالاتی که بهقصد جلب نظر و دقت دیگران مطرح میشود:
گاهی برای اینکه توجه فرد یا تعدادی از انسانها را به موضوعی جلب کنیم اقدام به پرسیدن سوال میکنیم.
فرض کنید که شما در یک سمینار برای دارندگان کسبوکارهای اینترنتی در حال سخنرانی هستید و سخن خود را با این پرسش آغاز میکنید:
«آیا میدانید که بزرگترین فروشگاه اینترنتی جهان یعنی آمازون، هرگاه به مدت یک ثانیه با تأخیر در باز شدن صفحهی وبسایتش توسط هزاران کاربر مواجه میشود؛ میلیونها دلار فروش خود را از دست داده و ضرر میکند؟!»
- سوالاتی که برای سنجش سطح آگاهیِ مخاطب یا مخاطبان مطرح میشود:
نوع دیگری از تکنیک سوال پرسیدن در رابطه با آزمودن سطح آگاهی دیگران به کار گرفته میشود، بهعنوانمثال، وقتی شما میخواهید خودروی خود را به دیگری امانت دهید از او میپرسید: «آیا گواهینامهی رانندگی داری؟» و یا این سوال را به شکل غیرمستقیم مطرح میکنید.
- سوالاتی که بهمنظور مشخص کردن یک مشکل پرسیده میشوند:
فرض کنید که در یکی از دستگاههای فتوکپی که یک فروشندهی ماشینهای اداری فروخته است، مشکلی پیش آمده و مشتری با او تماس گرفته؛ در چنین حالتی فروشنده، سوالاتی در مورد نحوهی استفادهی مشتری از دستگاه فتوکپی و جزئیات دیگر آن خواهید پرسید تا بتواند به منبع مشکلِ پیشآمده پی ببرد.
- سوالاتی که برای ترغیب دیگران به تفکر مجدد در مورد یک موضوع پرسیده میشوند:
تکنیک سوال پرسیدن میتواند در مواردی که میخواهیم مخاطبانمان را به اندیشیدنِ بیشتر ترغیب کنیم؛ به کار برده شود.
بهعنوانمثال، یک طراح دکوراسیون داخلی میتواند از یکی از مشتریانش که نسبت به استحکام شیشهی «سیکوریت» نظر مثبتی ندارد بپرسد: «آیا فکر میکنید تمامی مدلهای شیشهی سیکوریت، شکستنی هستند؟»
- سوالاتی که جنبهی ساختاربندی و تنظیم دارند:
مثال: «آیا از ساعات سرویسدهی ایابوذهاب رضایت دارید؟»
- سوالاتی که برای نتیجهگیری پرسیده میشوند:
مثال: «آیا با توجه به نرخ تورم، هنوز میخواهید درزمینهی املاک، سرمایهگذاری کنید؟»
مهارتهای سوال پرسیدن
آموختیم که پیش از مطرح کردن هر سوالی، هدف از آن سوال را طبق نمونههایی که در اختیارتان قرار گرفت؛ برای خودمان مشخص کنیم.
پس از مشخص کردنِ هدف پرسش، تکنیک سوال پرسیدنِ مناسب با آن هدف را انتخاب خواهیم کرد.
تکنیک سوال پرسیدن میتواند در پکیجها و بستهبندیهای مفهومیِ مختلفی تعریف و ارائه شود و به تعداد کمتر یا بیشتری تقسیمبندی گردد. آنچه مهم است؛ درک و به کار بردن درست تکنیک است و نه نوع تعریف لفظی آن.
برای شروع باید با چند نوع تکنیک سوال پرسیدن که مشهورتر از بقیه هستند آشنا شده و سپس با طرز استفاده از سوالات ترکیبی (پرسش مخروطی) آشنا شوید. به این منظور از سادهترین و درعینحال مهمترین تکنیک سوال پرسیدن یعنی سوالات بسته و سوالات باز شروع میکنیم.
تکنیک پرسیدن سوال بسته و سوالات باز، منطبق با هدف سوال
در اکثر موارد، هر سوالی که پاسخ تککلمهای یا بسیار کوتاه داشته باشد «سوال بسته» محسوب میشود. بهعنوانمثال اگر از شما سوال کنند که: «آیا کتاب کپسول مذاکره را خواندهاید؟» شما در پاسخ به این سوال بهاحتمالقوی از کلمات «بله» یا «خیر» استفاده خواهید کرد.
دقت داشته باشید که بسته به موقعیت، گاهی مطرح کردن غلطِ یک سوال بسته میتواند موجب پایانِ گفتگوی شما با یک شخص یا اشخاص شود.
حال با فرض اینکه کتاب کپسول مذاکره را خوانده باشید؛ اگر از شما بپرسند: «این کتاب، کدام جنبههای اصول و فنون مذاکره را آموزش میدهد؟» نمیتوانید با یک کلمه به آن جواب دهید و لازم است که برای پاسخ دادن به این پرسش، حداقل یک جملهی کامل و یا دهها جمله بر زبان بیاورید.
چنین سوالاتی که پاسخ دادن به آنها مستلزم توضیح است، «سوالات باز» نام دارند که یک نوع تکنیک سوال پرسیدن هستند.
اگر به ساختار سوالات باز دقت کنید خواهید دید که پاسخِ هر سوال باز در مورد یکی یا همهی موارد زیر توضیح میدهد:
- چرا؟
- چطور/ چگونه؟
از سوی دیگر، پاسخ دادن به «چرا؟» و «چطور؟» به جوابی که داده شده، حالت توصیفی میبخشد؛ پس در تکمیل تعریف سوالات باز میتوان این نکته را نیز اضافه کرد که سوال باز، سوالی است که پاسخ به آن، حالت توصیفی داشته باشد.
هنگام استفاده از هر سوالی و بخصوص سوالات باز، ملاحظه کنید که با استفاده از کدامیک از الگوهایی که برای هدفهای سوال پرسیدن ارائه کردیم، میتوانید پاسخ کاملتری از مخاطب یا مخاطبانتان بگیرید.
تکنیک سوال پرسیدن با توجه به سه عاملِ موضوع، زمان و مکان
وقتیکه هدف و نوع سوال خودتان را مشخص کردید؛ نوبت به اجرای پرسش میرسد. در هنگام سوال پرسیدن، برای رسیدن به بهترین نتیجهی ممکن، این سه مورد را نیز در نظر داشته باشید:
- موضوع سوال: اگر یک محقق بهاتفاق چند نفر دیگر سرگرم تحقیق باشد تعداد و گستردگی سوالات او بسیار زیاد خواهد بود ولی همان تعداد سوال در موقعیتی دیگر، غیرعادی تلقی خواهد شد؛ پس بین تعداد و نحوهی سوال خود با موضوعی که سوال راجع به آن است؛ هماهنگی برقرار کنید تا پاسخ دادنِ مخاطب به سوالاتتان در نظر او عادی و لازم جلوه کند.
- زمان و مکان سوال: همیشه باید از خود بپرسید که آیا اکنون زمان و مکان مناسبی برای طرح کردن سوال موردنظر من هست یا نه؟
نکتهی دیگر اینکه همیشه باید بین دو سوال متوالی که مطرح میکنید؛ حداقل سه ثانیه مکث کنید تا مخاطبتان، هم به اهمیت سوال ازنظر شما پی ببرد و هم مفهوم آن را کاملاً درک کند.
لازم است تکنیک سوال پرسیدن را در زندگی روزمرهی خود تمرین کنید. در مقالههای بعدی به آموزش مهارت پرسشهای ترکیبی و سایر موارد تکنیک سوال پرسیدن خواهیم پرداخت.
https://irannegocenter.ir/
دیگر از ندانستن تکنیک سوال پرسیدن رنج نبرید!